Cuối năm, hàng hóa Trung Quốc, ASEAN ùn ùn vào Việt Nam

Càng gần những tháng cuối năm, nhu cầu tiêu dùng, sản xuất tăng cao đồng nghĩa Việt Nam nhập khẩu ngày càng nhiều mặt hàng từ nước ngoài hơn. Trong số đó có những mặt hàng rau củ quả, thực phẩm, thiết bị linh kiện điện tử của Trung Quốc và các nước ASEAN như Thái Lan, Singapore và Malaysia...

Theo báo cáo của Tổng cục Hải quan (Bộ Tài chính) hết tháng 10, Việt Nam chi 40,2 tỷ USD (hơn 900.000 tỷ đồng) để nhập các hàng hóa từ Trung Quốc. Riêng trong tháng 10, Việt Nam chi 4,3 tỷ USD để nhập hàng từ Trung Quốc, cao hơn 100 triệu USD so với tháng trước đó. Thâm hụt thương mại xuất và nhập khẩu Việt Nam và Trung Quốc từ tháng 9 đến tháng 10/2016 tăng thêm 150 triệu USD/tháng, tương đương 2,15 tỷ USD.

Các mặt hàng Việt Nam nhập nhiều nhất từ Trung Quốc trong thời gian cuối năm là rau củ quả với 169 triệu USD, tăng hơn 1 triệu USD so với tháng trước. Tiếp đến là thức ăn gia súc 228 triệu USD; phân bón 1,5 triệu tấn, bánh kẹo và ngũ cốc 9 triệu USD; vải các loại 4,4 tỷ USD; nguyên liệu dệt may, da giày và may mặc hơn 1,5 tỷ USD.

Kẹo Thái ùn ùn vào Việt Nam (ảnh minh họa)

Đặc biệt, cuối năm nên nhu cầu nhập hàng nguyên liệu sản xuất từ Trung Quốc tăng mạnh từ 3 - 12% so với cùng kỳ. Trong đó, sắt thép, máy vi tính, sản phẩm điện tử, linh kiện, điện thoại và linh kiện điện tử... là những mặt hàng có kim ngạch lớn nhất.

Mức thâm hụt thương mại tháng 10 và 10 tháng đầu năm của Việt Nam với Trung Quốc mặc dù đã giảm so với cùng kỳ năm trước song tỷ lệ trên 20 tỷ USD và trung bình 2 tỷ USD/tháng mỗi năm. Đây là mức nhập siêu lớn nhất trong các thị trường Việt Nam có quan hệ thương mại.

Điều đáng nói, theo thông tin từ đại diện Tổng cục Hải quan, nhiều mặt hàng Việt Nam nhập khẩu từ Trung Quốc dưới dạng tiểu ngạch có giá trị lớn không được kê khai sổ sách do các thương vụ không có hợp đồng giao kết hàng hóa. Phần lớn trong số này là mặt hàng tiêu dùng, may mặc và thực phẩm được vận chuyển dưới danh nghĩa cá nhân nhưng về giá trị nhóm hàng này có giá trị khá cao, do khối lượng lớn.

Ngoài Trung Quốc, thời điểm cuối năm hoạt động nhập khẩu hàng từ các nước ASEAN vào Việt Nam khá mạnh, trong đó có rau củ quả, thực phẩm bia rượu, xăng dầu và đặc biệt là ô tô từ ASEAN tăng đều qua các tháng.

Cụ thể, trong số 10 thị trường có quan hệ thương mại với Việt Nam, Việt Nam nhập siêu ở các thị trường như Thái Lan, Indonesia, Malaysia và Singapore, chỉ xuất siêu ở các thị trường nhỏ như Lào, Campuchia, Philippines... Trong các thị trường Việt Nam nhập khẩu nhiều nhất từ ASEAN, đầu tiên phải kể đến Thái Lan, đây là nước mà Việt Nam luôn thâm hụt cán cân thương mại và nhập siêu rất lớn trong nhiều mặt hàng mà Việt Nam có thể sản xuất được như: thức ăn chăn nuôi, thực phẩm, bánh kẹo hay rau củ quả...

Theo đó, trong tháng 10/2016 Việt Nam chi gần 800 triệu USD nhập khẩu các mặt hàng từ Thái Lan, đạt kim ngạch cao nhất trong các nước ASEAN. Mặt hàng nhập khẩu chủ yếu hoa quả, bánh kẹo, ô tô, chất dẻo và hàng điện gia dụng...

Sau thị trường Thái Lan, Việt Nam cũng có kim ngạch nhập khẩu lớn từ Singapore, trong đó cao nhất là mặt hàng xăng dầu với trên 1,3 tỷ USD. Ngoài ra còn có nhiều mặt hàng khác như máy vi tính, linh kiện hơn 900 triệu USD, kế đó là sữa và các chế phẩm thực phẩm khác.

Nhập khẩu từ các thị trường Indonesia và Malaysia cũng tăng tốc. Cụ thể tháng 10, nhập khẩu từ Indonesia đạt hơn 300 triệu USD, tăng 1,5 lần so với cùng kỳ, tính chung 10 tháng Việt Nam nhập từ thị trường này đến 2,3 tỷ USD. Trong đó, mặt hàng nhập nhiều nhất là nguyên liệu giấy các loại, than đá, linh kiện và phụ tùng ô tô... Còn thị trường Malaysia, Việt Nam có "thành tích" nhập khẩu tương tự như với trên 420 triệu USD trong tháng 10, gồm các mặt hàng trọng điểm như xăng dầu, máy móc linh kiện và thiết bị điện tử.

Hiện, ngoài việc nhập khẩu linh phụ kiện cho sản xuất, Việt Nam đã và đang gia tăng nhập khẩu nhiều mặt hàng tiêu dùng, rau củ quả, thực phẩm của nhiều nước trên thế giới không chỉ trong mùa cao điểm tiêu dùng cuối năm mà còn ở các thời điểm khác nhau.

Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan: "Nhập khẩu gia tăng cuối năm cho thấy nhu cầu sản xuất và tiêu dùng hàng ngoại nhập đang có xu hướng tăng mạnh, điều này có lợi cho người tiêu dùng về sự đa dạng hóa mặt hàng, chủng loại, chất lượng. Tuy nhiên, đi liền với chính sách thuế nhập khẩu bị xóa bỏ, nhập khẩu ở nhiều thị trường lân cận đã và đang đặt thách thức rất lớn cho khu vực doanh nghiệp trong nước phải cạnh tranh, duy trì sản xuất và tồn tại. Nếu mùa nhập khẩu cứ tiếp diễn, việc nhập khẩu các mặt hàng tương tự, song song vẫn diễn ra mạnh và đều. Đây là thách thức cực lớn cho khu vực sản xuất trong nước trước thềm hội nhập toàn diện Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) vào năm 2018".

Những doanh nghiệp tiên phong sẽ thúc đẩy TMĐT Việt Nam phát triển

Theo đánh giá từ Cục Thương mại điện tử (TMĐT) và Công nghệ thông tin VECITA – Bộ Công thương, TMĐT Việt Nam đang khẳng định vị thế qua tốc độ tăng trưởng nhanh chóng và dự kiện đạt 10 tỷ đô doanh thu vào năm 2020. Bên cạnh chính sách hỗ trợ từ Nhà nước thì sự tham gia của rất nhiều doanh nghiệp kinh doanh lớn đã góp phần thúc đẩy hệ sinh thái TMĐT phát triển và chất lượng hóa.

Chất lượng hóa TMĐT

Thị trường TMĐT vừa qua chứng kiến sự ra đi của website Lingo.vn (8/2016), trước đó có Deca.vn, Beyeu.com, Lamdieu.com… xuất hiện nhiều ý kiến trái chiều cho rằng đây là dấu hiệu đi xuống của TMĐT. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định, đó chỉ là sự “đào thải” tất yếu trong quá trình cạnh tranh, minh chứng rằng thị trường nhanh chóng được lắp đầy bởi những tên tuổi mới: Top Mốt, Shopee…Hơn thế, hệ sinh thái TMĐT đang phát triển mạnh mẽ từng ngày, “ông lớn” Lazada với vai trò dẫn dắt thị trường và các tên tuổi quen thuộc Zalora.vn, Vatgia.com, Sendo.vn, Adayroi.com, Tiki.vn…tích cực đầu tư, cải tiến dịch vụ lẫn chất lượng sản phẩm để chiếm lĩnh niềm tin người tiêu dùng.

Theo chia sẻ từ ông Lê Đức Anh, trưởng phòng Phòng phát triển dịch vụ trực tiếp VECITA việc các doanh nghiệp TMĐT hiện nay chú trọng chất lượng sản phẩm thể hiện qua đa dạng hóa mặt hàng đã thu hút sự tham gia của thương hiệu lớn, triển khai chính sách giao, đổi trả hàng dễ dàng, hợp tác với các nhà bán lẻ hàng đầu là những điểm sáng để hấp dẫn người tiêu dùng đồng thời đặt niềm tin vào các kênh mua sắm trực tuyến.

Ông Lê Đức Anh cũng chia sẻ về sự ủng hộ của Vecita đối với các hoạt động kích cầu tiêu dùng như những chương trình khuyến mãi doanh nghiệp TMĐT tung ra dịp cuối năm, ông cho biết “Nhà nước không thể làm TMĐT một mình mà không có sự chung tay của doanh nghiệp. Tháng 12 là tháng của Online Friday. Việc các doanh nghiệp tổ chức khuyến mãi trước và sau ngày Mua sắm trực tuyến quốc gia 2/12 tạo nên làn sóng kích thích nhu cầu của toàn xã hội”.

Nổi bật trong các chương trình khuyến mãi cuối năm có lẽ là Cách Mạng Mua Sắm trực tuyến của “ông lớn” Lazada, diễn ra từ 11/11-14/12. Chương trình mang đến hơn 250.000 mặt hàng được cung cấp bởi 40 nhà bán lẻ hàng đầu Việt Nam và 100 thương hiệu uy tín với mức giảm giá khủng lên tới 50% cho các mặt hàng bán chạy. Dự đoán, website Lazada.vn sẽ đón 5 triệu lượt truy cập vào các ngày trọng điểm 11/11,12-13-14/12 với hơn 200.000 sản phẩm bán ra mỗi ngày. Bên cạnh đó, các sàn giao dịch TMĐT khác cũng sôi nổi từ tháng 11, Sendo vào cuộc với “Ngập tràn deal sốc”, Tiki với chương trình “Cuồng nhiệt mua sắm”,… với hàng trăm ngàn mặt hàng khuyến mãi từ các thương hiệu quen thuộc.

Hệ sinh thái TMĐT đang phát triển bùng nổ nhờ vào sự cạnh tranh lành mạnh của các doanh nghiệp, mang đến nhiều chương trình khuyến mãi uy tín, khắc phục tình trạng “khuyến mãi ảo”. Về phía người tiêu dùng, họ có cơ hội tiếp cận các chương trình bán hàng giá hời, sản phẩm chất lượng từ các thương hiệu nổi tiếng. Điều đặc biệt nhất là TMĐT đã mở rộng đến các khu vực tỉnh xa, vùng nông thôn bằng dịch vụ đặt mua qua điện thoại. Chỉ một vài thao tác đơn giản, click chuột hoặc gọi điện lên tổng đài, nhà nhà đều được hưởng ưu đãi giá sốc dễ dàng.

Đứng trên cương vị quản lý, ông Lê Đức Anh đã ghi nhận nỗ lực của các doanh nghiệp khi tổ chức các chương trình kích cầu: “Để tổ chức một chương trình khuyến mãi quy mô và thu hút số lượng lớn người tiêu dùng, doanh nghiệp phải bỏ ra rất nhiều nguồn lực khác nhau, từ chi phí, con người đến những nỗ lực để làm sao đảm bảo chất lượng của dịch vụ. Do đó, chúng tôi rất hoan nghênh những chương trình mà các doanh nghiệp như Lazada, Tiki, Sendo… thực hiện.” Được biết, VECITA đã chủ động kết hợp với các sàn giao dịch TMĐT lớn để triển khai chương trình Online Friday vào ngày 2/12 sắp tới nhằm góp phần xây dựng thói quen mua hàng qua mạng cho người tiêu dùng.

Mục tiêu đạt 10 tỷ đô năm 2020: Sẽ đạt được

Từ nhận định của VECITA, đến năm 2020, quy mô thị trường TMĐT ước tính đạt 10 tỷ đô. Đại diện ông Lê Đức Anh hào hứng chia sẻ đây là một con số khả quan: “Chỉ số phát triển thương mại điển tử 2015 là 35% so với 2014, tỉ lệ này tăng theo từng năm. Do đó, nếu thị trường TMĐT đang có một xu thế phát triển như hiện nay cùng với sự vào cuộc của rất nhiều doanh nghiệp lớn, chúng tôi kỳ vọng có sự đột phá từ đây đến năm 2020.”

Dựa trên các số liệu khảo sát khác thấy rằng đây là mục tiêu có thể đạt được. Cụ thể, CEL Consulting nhận định, có nhiều yếu tố giúp thúc đẩy thị trường TMĐT: mức độ xâm nhập Internet được dự báo đạt 7% mỗi năm, và số lượng người sử dụng Internet tại Việt Nam được ước tính sẽ tăng từ 41,8 triệu đến 59 triệu người vào năm 2020.

VETICA kỳ vọng sự phát triển này sẽ không chỉ dừng lại ở việc tăng trưởng mà chú trọng nâng cao chất lượng. Bên cạnh đó, Bộ Công thương cam kết sẽ đồng hành cùng nhà sản xuất, đơn vị xuất nhập khẩu uy tín triển khai các chính sách, áp dụng các biện pháp nhằm giải quyết triệt để tình trạng khuyến mãi ảo, hàng giả, hàng kém chất lượng

Bộ đưa ra tiêu chí “hợp tác dài hạn, không hàng giả, không hàng nhái, không khuyến mãi ảo” hoàn toàn phù hợp với định hướng Lazada – doanh nghiệp TMĐT hàng đầy hiện nay xây dựng. Chương trình Cách mạng mua sắm do Lazada chủ trì hiện đang thu hút số lượng lớn người tham gia, là sự kiện đáng trông đợi trong TMĐT. Mang sứ mệnh là người đi tiên phong dẫn dắt thị trường, Lazada hiện đang chiếm 1/3 thị phần TMĐT tại Việt Nam, góp phần “chất lượng hóa” hệ sinh thái TMĐT.